۰۳ امرداد ۱۳۹۶

وضع تاریخی و حوزه حفاری

بر اساس نتایج حاصل از حفریات باستان در محوطه های پیش از تاریخ استان قزوین خصوصا تپه های تاریخی دشت قزوین (قره تپه تپه زاغه و تپه قبرستان) واقع در جنوب شرقی شهرستان بوئین زهرا قدمت سکونت و آغاز شهر نشینی در این منطقه به 6 هزار سال پیش از میلاد می رسد.
در گذشته فعالیتهای هیات حفاری گروه باستان شناسی و تاریخ هنر در بخش بوئین زهرا واقع در جنوب سرزمین قزوین صورت گرفته است، ابن بخش شامل سه دهستان قدیمی و تاریخی است:
دشتبی مخفف دشت آبی است که بعضی مورخین آن را دستبی نوشته اند . دشتبی از سرزمینهای نامی وکهن نام است که نام آن در اکثر تواریخ قبل از اسلام وبعد از اسلام آمده واحتمالاً دشتبی همان دشت قزوین است که دهستانهای سردرود و درجزین همدان و خلجستان قم نیز جزء آن بشمار می آمده است. دشتبی در اعصار قدیمه آبادان و دارای اهمیت آبادان و دارای اهمیت بسزائی بوده و قبل از ورود آریاها با طوایف جنگجو و سلحشور مارد یا مرد مجاور بوده است. برطبق مندرجات بعضی از تواریخ، حاکم دشتبی از بین شخصیت های طراز اول دورة ساسانی انتخاب میشد وبرای نشان دادن درجة اهمیت این حکام می گویند وقتی، بموجب وصیت یکی از ملوک روم، یزدگرد ساسانی خواست نیات ولیعهد او را تعیین کند پرنیان حاکم دشتبی را در نظر گرفت . 
این دشت در معرض تاخت وتاز ماردها و آشوریها و بعداً مورد مهاجمات دیالمه بوده وبالاخره جایگاه سپاه اعراب بوده است.
دهستان رامند – این دهستان ازشمال به دهستان دشتبی وقاقرزن ، از مشرق به دشتبی وزهرا ، از مغرب به جادة همدان و دهستان دو دانگه و از جنوب به دهستان افشاریه محدود و مرکز آن تاکستان است15 . دهات رامند، جز چند آبادی که در حاشیة نعل اسبی قرار دارد، در دشت واقع شده و هوای آن رویهم رفته پاکیزه وسالم است. این دهستان نیز از نقاط قدیمی سرزمین قزوین است و سابقاً جزء دشتبی، که وضع تاریخی آن به اختصار گذشت، بوده است و آثار تپه ها و نقاط باستانی دلیل آن مدعا است. 
دهستان زهرا – این دهستان سومین دهستان بخش بوئین زهرا و محدود است از شمال به دهستان دشتبی و بشاریات و مسیر خررود، از شرق به دهستان اشتهارد و ساوجبلاغ ، از جنوب به کوههای آراسنگ و آقچه مزار واز غرب به دهستان رامند . مرکز این دهستان قصبة بوئین است که در عین حال مرکز بخش نیز محسوب میگردد . این دهستان نیز جزء دشتبی وبهمان قدمت بوده است.
دهات زهرا اکثر در دشت و بعضاً در قسمت جنوب حاشیة نعل اسبی واقع است وآب و هوای آنها در حاشیه سرد و مطبوع ودر دشت متمایل به گرمی است.
بخش زهرا شامل تپه های باستانی و تاریخی مهمی است که بعضی از آنها به این قرار می باشد: تپه لیا، تپه زلیخا و تپه آقابابا در دهستن دشتبی و احتمالاً مربوط به دورة ساسانی و اوایل دوره اسلامی . 
یاسین تپه ، تپة دانسفهان در دهستان رامند و احتمالاً مربوط به دوران اسلامی و قبل از آن. 
تپة دولت آباد در نزدیک بوئین ، مشکین تپه در نزدیک عصمت آباد ، تپة برموه در نزدیک ابراهیم آباد و بالاخره تپه های سگزآباد که محل حفاری هیأت بررسی و حفاری دانشگاه بوده است.
موقعیت تپه های سگز آباد 
تپه های سگز آباد در شمال جادة کرج – همدان وکنار راه بوئین – ابراهیم آباد و در 65 کیلومتری جنوب غربی قزوین واقع است وبصورت سه برآمدگی، (شکل 4) در دشت صاف اطراف خود، بچشم میخورد و عبارت است از: 
1 – تپة اصلی سگز آباد بنام قره تپه.
2 – تپة قبرستان در 30 متری غرب تپة اصلی. 
3 – تپة زاغه در 2 کیلومتری شرق تپة اصلی . 
قدیمی ترین آنها تپه زاغه است که تقریباً مدور و درای ارتفاع کمی از سطح اراضی اطراف خود می باشد. این تپه، بر طبق آثار معماری و قور و اسکلتها (شکل 6) و اشیاء سفالی وسنگی بدست آمده و هم چنین باتوجه به آزمایش که از نظر کربن 14 در زغالهای بدست آمده صورت گرفته، از هزارة هفتم تا هزارة پنجم قبل از میلاد مسکون بوده است
تپة قبرستان دارای قدمت متوسطی است و احتمالاً ساکنین تپة زاغه در نتیجة عواملی که فوقاً اشاره شد به 5ر2 کیلومتری سمت غرب منتقل شده اند و یا اینکه به سمت شرق کوچ کرده و عملاً آن حدود را برای دستة دیگری خالی گذارده اند. این تپه نیز دارای ارتفاع کم و شکل تقریباً مستطیل است. احتمالاً این تپه در اواخر هزارة پنجم مسکون گردیده و ساکنین آن، مقاره اواخر هزارة چهارم ویا اوایل هزارة سوم بهتپه اصلی سگز آباد کوچ کرده اند وشاید هم پس از ایجاد زندگی در قره تپه مدتی هر دو جا مورد استفاده بوده است .
قره تپه یا تپه اصلی سگزآباد در ده کیلومتری شمال سگز آباد و 10 کیلومتری مشرق ابراهیم آباد واقع می باشد. این تپه بیضوی و کانونهای آن در جهت شمال شرقی – جنوی غربی است. طول قطر اطول تقریباً 400 و  طول قطر اقطرش تقریباً 300 متر ومساحت آن حدود ده هزار متر مربع است. شیب تپه اصولاً تنداست ولی چون در طی اعصار و قرون بنابر شرایط جغرافیائی سطح اراضی اطراف آن قریب چهار متر بلند شده و ضمناَ از ارتفاع قلة تپه کاسته شده است این شیب قدری کند بنظر میرسد.